Kazimierz Sprawiedliwy

  • urodził się: 1138 lub 1139, zmarł: 1194
  • na tronie w latach 1177 - 1194
  • piętnasty władca z dynastii Piastów
  • poprzednik: Mieszko III Stary
  • następca: Przemysł II (po okresie rozbicia dzielnicowego)
  • syn Bolesława Krzywoustego i Salomei, hrabianki Bergu
  • żona:
  1. Helena, córka Konrada II księcia na Znoimie
  • dzieci:
  1. córka nieznana, żona Wsiewołoda Czermnego, wielkiego księcia kijowskiego
  2. Kazimierz - zmarł jako dziecko
  3. Bolesław - zginął młodo
  4. Leszek Biały, książę sandomierski i krakowski
  5. Konrad I Mazowiecki, książę mazowiecki, krakowski
  • przydomek:

Sprawiedliwy- kronikarz Kazimierza, Wincenty Kadłubek, ani razu nie użył tego określenia wobec księcia, podobnie jak pozostałe źródła z epoki. (Długosz w XV wieku, wymieniając jego zalety nazywa go sprawiedliwym, nie traktuje tego jednak jako przydomka). Dopiero historycy XVI stulecia zaczęli go używać (wywodząc go od wydarzenia, które nigdy nie miało miejsca).

 

Władca prywatnie.

Kazimierz był najmłodszym dzieckiem Bolesława Krzywoustego i Salomei. Był tzw. pogrobowcem, tzn. przyszedł na świat po śmierci ojca. W wieku lat sześciu utracił matkę i znalazł się pod opieką starszych braci, Bolesława Kędzierzawego i Mieszka Starego. Jako osiemnastoletni młodzieniec został przez braci wysłany jako zakładnik na dwór cesarza Fryderyka Barbarossy. Przebywał w Niemczech około pięciu lat. Po powrocie bracia znaleźli mu żonę, Helenę, córkę dzielnicowego księcia znojemskiego, Konrada II. Żona przeniosła na dwór księcia tradycje i zwyczaje czeskie. Kazimierz miał z Heleną pięcioro dzieci: najstarszą córkę, i czterech synów. Pierwszy z synów zmarł w dzieciństwie, kolejny, Bolesław został jako kilkunastoletni chłopiec przygnieciony drzewem. Najmłodsi, Leszek i Konrad przeżyli ojca. Niewiele wiemy o edukacji Kazimierza, jednak sądząc po jego zainteresowaniach, musiał posiadać pewne wykształcenie. Lubił grać w kości i uwielbiał wystawne uczty choć nie nadużywał alkoholu. Od swych, często pijanych, gości wyciągał wieści o intrygach i spiskach. Mistrz Wincenty Kadłubek przedstawił nam Kazimierza jako ideał władcy. Wydaje się jednak, że obraz ten nie w pełni odpowiadał rzeczywistości. Książę bez wątpienia odznaczał się rozsądkiem i łagodnością oraz szczodrobliwością. Interesował się sztuką i literaturą. Zmarł nagle w czasie uczty, nie wiadomo, czy w skutek choroby czy trucizny. Pozostawił wdowę Helenę i dwóch małoletnich synów, siedmioletniego Leszka i sześcioletniego Konrada. Pochowany został w katedrze na Wawelu.